جمشید آذرمی آذر
سایت مخزن العلوم شامل : مقاله های نویسنده ، اطلاعات عمومی علمی ، مذهبی ، اجتماعی ، فرهنگی ، زناشویی ، تاریخ ، ادبیات و متفرقات...

غدیر خم

غدیر خم  از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام است که در آن، پیامبر اسلام(ص) هنگام بازگشت از حجه الوداع در ۱۸ ذی‌الحجه سال دهم قمری در مکانی به نام  غدیر خم ، امام علی(ع) را ولی و جانشین خود معرفی کرد. حاضران در آن واقعه که بزرگان صحابه نیز در میان‌شان بودند، با امام علی (ع) بیعت کردند.
این معرفی بنا به دستور الهی در آیه تبلیغ بود(آیه ۶۷سوره مائده). این آیه، کمی قبل از ۱۸ذی الحجه سال دهم قمری نازل شد که به پیامبر(ص) دستور می‌داد آنچه خداوند بر او نازل کرده، ابلاغ کند و اگر پیامبر این کار را نکند، رسالتش را انجام نداده است.

بعد از واقعه غدیر خم که امام علی علیه السلام از سوی خداوند متعال و توسط حضرت رسول اکرم (ص) به عنوان ولی و امام مسلمین معرفی شد آیه اکمال(آیه ۳سوره مائده) نازل شد که می‌گفت: امروز دین شما را کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام کردم و دین اسلام را برای شما پسندیدم.

آغاز ولایت امیرالمومنین علی (ع)

غدیر خم  آغاز ولایت امیرالمومنین علی ابن ابیطالب علیه السلام است،و این رسول خدا (ص) در آن روزى که مردم را به جمع شدن در غدیر خم  دعوت فرمود دستور داد زیر درختى را که در آنجا بود از خار و خاشاک بروبند، و آن روز همان روز بود که مردم را به سوى پیروى از على (ع) دعوت نموده، بازوى او را گرفت و بلند کرد، بطورى که مردم سفیدى زیر بغل آن جناب را دیدند، و این دو از یکدیگر جدا نشدند، تا آنکه آیه شریفه: الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً .نازل گردید.

پس رسول خدا (ص) به مژدگانى اینکه دین به حد کمال رسید، و نعمت خدا تمام شد، و پروردگار از رسالتش و از ولایت على راضى شده، اللَّه اکبر گفت، و سپس گفت: اللهم وال من والاه، و عاد من عاداه، و انصر من نصره، و اخذل من خذله : پروردگارا دوست بدار و سرپرستى کن کسى را که على را دوست و سرپرست خود بداند، و دشمن بدار کسى را که آن جناب را دشمن بدارند، و یارى کن کسى را که او را یارى کند، و خوار بدار کسى را که از یارى او دریغ بدارد.
آن گاه حسان بن ثابت عرضه داشت: یا رسول اللَّه آیا اجازه مى‏دهى چند شعر بسرایم؟
فرمود بگو که همین ابیات را نیز خداى تعالى نازل مى‏کند، پس حسان بن ثابت در آن مکان چند بیتی را بسرود:(۱)

نخستین شاعر و شعر غدیر

غدیر خم و حسّان بن ثابت: وی اولین شاعر غدیر خم  است که بعد از خطبه‌ی پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله در همان محل غدیر خم به همین مناسبت اشعاری را سرود و خدمت حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله عرضه داشت و اجازه گرفت تا برای همه کسانی که در غدیر بودند و خطبه را شنیدند بخواند حضرت اجازه دادند و فرمودند بخوان بنام خداوند و برکت او.
حسان بر جای بلندی قرار گرفت و مردم برای شنیدن کلامش ازدحام کردند و گردن می‌کشیدند. او گفت: «ای بزرگان قریش، سخن مرا به گواهی و امضای پیامبر گوش کنید.
سپس اشعاری را که همان جا سروده بود خواند که به‌عنوان یک سند تاریخی از غدیر خم ثبت شد و به یادگار ماند.

متن عربی و ترجمه اشعار حسان بن ثابت‌

اَلَمْ تَعْلَموا أَنَّ النَّبِیَّ مُحَمَّداً                لَدی دَوْحِ خُمٍّ حینَ قامَ مُنادِیاً

آیا نمی‌دانید که محمّد پیامبر خدا صلّی اللَّه علیه و آله کنار درختان غدیر خم  به حالت ندا ایستاد.

وَ قَد جاءَهُ جِبْریلُ مِنْ عِنْدِ رَبِّهِ                  بِأنَّکَ مَعْصُومٌ فَلا تَکُ وانِیاً

و این در حالی بود که جبرئیل از طرف خداوند پیام آورده بود که در این امر سستی مکن که تو محفوظ خواهی بود.

وَ بَلِّغْهُمُ ما أَنْزَلَ اللَّهُ رَبُّهُمْ             وَ إن اَنْتَ لَمْ تَفْعَلْ وَ حاذَرْتَ باغِیاً

و آنچه از طرف خداوند بر تو نازل شده به مردم برسان.

علیکَ فما بَلَّغْتَهُم عَن إلهِهِمْ          رِسالَتَهُ إِنْ کُنْتَ تَخْشَی الْأَعادِیا

و اگر نرسانی و از ظالمان بترسی و از دشمنان حذر کنی رسالت پروردگارشان را نرسانده‌ای.

فَقامَ بِهِ إذْ ذاکَ رافِعُ کَفِّهِ                بِیُمنی یَدَیْهِ مُعْلِنُ الصَّوْتِ عالِیاً

در اینجا بود که پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله دست علی علیه‌السَّلام را بلند کرد و با صدای بلند فرمود:

فَقالَ لَهُمْ: مَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ مِنْکُمُ      وَ کانَ لِقَوْلی حافِظاً لَیْسَ ناسِیاً

هرکس از شما که من مولای او هستم و سخن مرا به یاد می‌سپارد و فراموش نمی‌کند.

فَمَوْلاهُ مِنْ بَعْدی عَلِیٌّ وَ اِنَّنی                  بِهِ لَکُمْ دُونَ الْبَرِیَّهِ راضِیاً

مولای او بعد از من علی است، و من فقط به او- نه به دیگری- به‌عنوان جانشین خود برای شما راضی هستم.

فَیا رَبِّ مَنْ والی عَلِیّاً فَوالِهِ               وَ کُنْ لِلَّذی عادی عَلِیّاً مُعادِیاً

پروردگارا هر کس علی را دوست بدارد او را دوست بدار، و هر کس با علی دشمنی کند او را دشمن بدار.

وَیا رَبِّ فَانْصُرْ ناصِریهِ لِنَصْرِهِمْ         إمامَ الْهُدی کالْبَدْرِ یَجْلُو الدَّیاجِیا

پرودگارا یاری کنندگان او را یاری فرما به خاطر نصرتشان امام هدایت کننده‌ای را که در تاریکیها مانند ماه شب چهارده روشنی می‌بخشد.

وَیا رَبِّ فَاخْذُلْ خاذِلیهِ وَ کُنْ لَهُمْ       إذا وَقَفُوا یَوْمَ الْحِسابِ مُکافِیاً

پروردگارا خوار کنندگان او را خوار کن و روز قیامت که برای حساب می‌ایستند خود جزا بده.

پس از اشعار حسّان، پیامبر صلّی اللَّه علیه و آله فرمودند: ای حسّان، مادامی که با زبانت از ما دفاع می‌کنی، از سوی روح القدس مؤیّد خواهی بود.(۲)

حرف آخر

سخن خدا قبل از واقعه غدیر خم : یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ? وَاللَّـهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّـهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ (۳)
اى پیامبر، آنچه را از جانب پروردگارت به تو نازل شده، ابلاغ کن؛ و اگر نکنى رسالتش را به انجام نرسانده‌اى. و خدا تو را از [گزند] مردم نگاه مى‌دارد. بی گمان، خدا گروه کافران را هدایت نمى‌کند.
و سخن خدا بعد از واقعه غدیر خم : اَلْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دینَکمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دیناً (۴)
امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانیدم، و اسلام را برای شما [به عنوان] آیینی برگزیدم.

منابع و مآخذ

۱- ترجمه تفسیرالمیزان،ج۵،ص۳۱ – سید محمد حسین،طباطبایى،مترجم سید محمد باقر موسوى همدانى‏
۲- پیمانه ای از غدیر،ص۶۵٫۶۶ – علیرضا مهرپرور
۳- آیه ۶۷سوره مائده
۴- آیه ۳سوره مائده

بازدیدها: 79

نظرات

این وب سایت از کوکی ها برای بهبود تجربه شما استفاده می کند. ما فرض خواهیم کرد که شما با این مسئله مخالف هستید ، اما در صورت تمایل می توانید انصراف دهید. پذیرفتنادامه